Robert Capa
6 juni 1944. Vroeg in de ochtend. Noord-Frankrijk. Normandië. D-day.
De troepen van het 16e regiment der 1e Infanterie Divisie zetten alles op alles om Omaha Beach veilig te stellen. Maar het zijn niet alleen soldaten die voet aan wal zetten. Onder hun bevind zich ook een fotograaf genaamd Endre Ernó Friedmann. Dat is in ieder geval de naam die hij bij zijn geboorte kreeg. Maar de wereld kent hem beter onder de naam Robert Capa.
In de serie "De geschiedenis van de fotografie" neem ik je deze keer mee terug naar de landing van gealieerde troepen tijdens D-day en hoe Robert Capa deze vastlegde.
Capa's fillosofie was: "Als je foto's niet goed zijn, dan was je niet dichtbij genoeg!" Vanuit dat oogpunt kon hij natuurlijk niet dichterbij de invasie komen dan dat hij ook zelf mee zou gaan met de eerste troepen.
De landing was ook weer een weerzien voor Capa. Voordat hij in New York terechtkwam leefde hij jaren in de Franse hoofdstad Parijs. Zoals vele anderen vluchtte hij voor de oorlog naar veiligere havens. In zijn geval dus New York.
Het weerzien met de franse kust was echter midden in de frontlinie van Wereldoorlog II. Andere koek dan de weelde van Parijs die van voor de oorlog kende.
De troepen waarbij hij in de boot zat moesten tot aan hun middel door het water naar de kust waden. Capa was er bij als fotograaf maar de matrozen van de boot hadden dat niet goed in de gaten en wilden met hun boot weer weg uit de vuurlinie. Capa kreeg dan ook een trap onder zijn fotografenkont en belande zo in het water. Daar werd ook hij, net als alle anderen, niet door duits mitraileurvuur ontzien en moest hij zich verschansen achter een stalen barricade in het water.
Bij de barricade kreeg hij gezelschap van een soldaat. Ook deze zocht dekking en vanuit deze positie trok de soldaat vurend naar voren. Dit gaf Capa de moed om de eerste foto's te maken en uiteindelijk naar een buiten gevecht gestelde tank te gaan. Daar kon hij met trillende handen zijn eerste film herladen. Bij de tank wachtte hij, naar wat hij omschrijft als een eeuwigheid op wat ging komen.
Uiteindelijk draait hij zijn hoofd om en ziet hij een nieuw landingsvaartuig aankomen.
Capa twijffelde niet en rende richting het vaartuig. Hij dacht niet na en bleef naar de boot rennen, door het water. Niet omkijkend en zijn camera hoog bovenzzich houdend bleef hij naar de boot gaan.
Bij de boot aangekomen werd hij aan boord gehesen. Hij had op dat moment 3 rolletjes volgeschoten met in totaal 106 beelden. In de boot was hij veilig. Terug op Engelse bodem spoedde hij zich naar de trein om terug te komen in London en zijn films af te leveren.
>
En daar ging het een beetje mis. Aan de ene kant heeft het zijn charme op de beelden nagelaten, aan de andere kant is het zonde van het unieke beeldmateriaal.
De techneut uit de donkere kamer was net zo ongeduldig als Capa zelf. Te gretig begon hij aan het ontwikkelingsproces. Hij liet de film niet lang genoeg drogen voordat hij er weer mee verder ging en daardoor gingen de meeste beelden verloren. Slechts 10 foto's bleven er over van de landing. Die tien foto's waren ook verre van technisch gelukt. Beschadigd door de fouten in de ontwikkeling.
En toch zijn deze 10 foto's zo wereldberoemd geworden dat iedereen ze wel eens een keer gezien moet hebben. De impact van de beelden laat exact zien hoe de landing in zijn werk ging. En omdat Capa zo dichtbij durfde te komen, was hij ook de enige met deze beelden. Het perfecte bewijs dat hij zijn motto ook echt doorzette tot het uiterste. Het werd uiteindelijk ook zijn dood.
Capa overleed in 1954 toen hij op een landmijn stapte. Op dat moment volgde hij het Franse leger in de prille voorbereidingsfase van wat later de Vietnamoorlog werd.