Werken met het filter Unsharp-mask
De foto's die uit je digitale camera komen, zijn vaak een klein beetje onscherp. Althans, er is in Photoshop op het gebied altijd nog wel wat winst te halen met het verscherpen van de foto. Het verscherpen is niets meer en minder dan het oppompen van de contrasten op een erg lokaal niveau. Gaandeweg dit document zal dat wel duidelijk worden.
In Photoshop zijn verschillende manieren om een foto te verscherpen. Zo is er het commando filter>sharpen>sharpen, filter>sharpen>sharpen Edges en filter>sharpen>sharpen more. Alle drie deze filters laten een berekening door Photoshop zelf gemaakt los op je afbeelding en dan oogt hij wat scherper. Maar hier heb je zelf geen controle over de dingen. Gelukkig zijn daar ook twee filters voor aanwezig. Het ene heet Smart Sharpen en de andere, waar we het vandaag over hebben heet Unsharp Mask.
Verscherpen doe we altijd als 1 van de laatste stappen. Zeker na het verkleinen of vergroten van je foto. En ook nadat we de contrasten na onze smaak hebben gedaan. Verscherpen is namelijk een vrij rigoreuze stap in het proces. Zoals ik al eerder uitlegde zal verscherpen contrasten verhogen, contrasten tussen lijntjes. Hierdoor ogen ze scherper. Maar ga je daarna met Curves bijvoorbeeld nog een keer het contrast verhogen, dan ga je ook het contrast in je verscherping verhogen, en dit wordt er meestal niet fraaier op.
Laten we eens beginnen met een foto, daar draait het hier toch om.
Dit is de Noord-Hollandse Kayleigh. Leuke meid, altijd vriendelijk (ze zegt structureel U tegen me, en ik krijg haar daar niet vanaf)
Als je dubbelklikt op de foto, dan zal hij zich in een groter venster openen zodat je beter kunt kijken. En dan zie je dat deze foto nu niet echt van je scherm afspat door scherpte. Geeft ook niet, want ik weet dat dit goed gaat komen. Hoe? Met bijvoorbeeld Unsharp Mask. Open het filter door in de menubalk te klikken op Filter>Sharpen>Unsharp Maks en dan krijg je het filter voor je neus:
In tegenstelling tot de tutorial over Curves, deze keer geen pijlen. Zoveel opties zijn er eigenlijk ook niet. Maar laten we voor de formaliteit toch de opties maar even doorlopen. Dat is immers waar we mee werken:
- Het filter heeft een preview. Wanneer je met hele grote afbeeldingen werkt, dan kun je hier beter gebruik van maken. Wanneer je het vinkje 'preview' (rechts onder de knoppen) aan hebt staan, dan zijn je wijzigingen meteen te zien in de foto eronder. Als je met een heel groot bestand werkt en je veranderd iets in het filter, dan wordt dat eerst allemaal doorgerekend in de onderliggende afbeelding. En wil je weer iets veranderen, dan moet dat weer verwerkt worden. Op een kleine afbeelding, voor internet bijvoorbeeld, zal je computer dat zo gedaan hebben. Maar als je een grote poster wilt maken, dan kan het zijn dat je wel eens een kopje koffie kunt gaan drinken omdat je moet wachten. Bij grote afbeeldingen kun je dus beter 'preview' uitzetten en werken met de afbeelding in je preview-schermpje
- Het filter heeft een 'Amount'-waarde. Hierin bepaal je hoeveel er verscherpt gaat worden. Zoals ik al eerder vertelde pomp je eigenlijk alleen maar de contrasten op. Hier bepaal je met hoeveel procent dat gaat gebeuren. De slider kan van 0% links tot maar liefst 500% aan de rechterkant.
- Daaronder treffen we de 'Radius'-waarde aan. Hiermee bepaal je het bereik van je contrast. In feite bepaal je hiermee hoe ver het filter naast de pixels mag gaan.
- En tot slot de 'Threshold'-waarde. Dit is de drempel waarbij je een niveau op kunt geven waarbij pixels onder dat niveau niet behandeld worden. Dit is makkelijk voor egale gebieden.
Ik laat natuurlijk voorbeelden zien van alle dingen. Ik heb mijn foto verkleind naar 900 x 600 pixels zodat ik een formaat heb waar ik bijvoorbeeld op internet iets mee kan. Een foto van 3000 x 2000 pixels vereist wel een heel groot scherm wil je die volledig zien. Ik ben begonnen met de waarden van Amount: 100%, Radius: 0,4px en een Threshold van 0. Dat leverde het volgende resultaat op:
Als je op de afbeelding klikt, dan kun je het beter zien, maar je ziet nu ook alwel dat de foto veel scherper oogt. Wat is er nu gebeurd?
De contrasten in de foto zijn verhoogd met 100%. Dit is gebeurd in een gebied van 0.4 pixels rondom het contrast en er is geen minimum opgegeven. Wat zijn nu die contrasten waar ik het iedere keer over heb? Dat zijn de kleine lijntjes in de foto. Laten we even een klein gebied van de foto onder de loep nemen:
Hier zie je dus die kleine lijntjes waar het om gaat. Het lintje rondom haar lippen, het neusgat en dat soort zaken. Laat ik ze voor het gemak eens even met rood overschilderen:
Dit zijn dus die gebieden waar het filter naar op zoek gaat om contrasten in te verhogen. In die gebieden wordt het contrast met 100% verhoogd, dat hebben we namelijk in het filter ingesteld. En deze verhoging houdt op op een afstand van 0,4 pixels naast die contrastrijke gebieden. Om in detail te blijven levert dat het volgende resultaat op:
Het is misschien wat moeilijk om te zien, maar laat ik de uitsnede 'before' en 'after' even naast elkaar zetten:
Je ziet het verschil zo volgens mij iets beter. Je ziet duidelijk dat er meer detail zit in bijvoorbeeld haar lippen. En ook dat het neusgat iets scherper is. Maar je had natuurlijk het verschil ook al gezien in de grote afbeelding. Toch?
Nu heb ik op de foto een vrij standaard bewerking gedaan. Laat ik eens wat voorbeelden plaatsen van andere varianten (alle plaatjes zijn klikbaar) zodat je goed kunt zien wat verschillende waarden nu doen:
Â
Amount: 500% / radius: 0,4px / Threshold: 0
Amount: 100% / radius: 10px / Threshold: 0
Amount: 100% / radius: 10px / Threshold: 20
Je ziet hierboven dus goed wat de verschillende dingen doen. Het wordt er in alle gevallen niet mooier op. Maar dat geeft niet, het gaat erom dat ik laat zien wat de verschillen goed doen. Wat zijn dan wel de goede waarden? Geen idee. Net zoals bij heel veel andere dingen in fotoland is het allemaal ook wel een beetje smaakgevoelig. En zoals je gewend bent zijn er in Photoshop meerdere wegen die Rome leiden. Ik kan dus niet aangeven wat jij moet gebruiken. Ik kan je wel vertellen wat voor mij meestal werkt. Voor kleine afbeeldingen voor het internet gebruik ik meestal een Amount van 300%, een straal van 0,3 en een Threshold van 10. Dat levert dan het volgende resultaat op.
Ter vergelijking hieronder nog even de originele foto, zonder verscherping.
Nu had ik het eerder al over de Threshold. Dat is iets waar je in egale gebieden bijvoorbeeld niet alle ruis mee omhoog trekt. Nu zitten er in de foto weinig van die egale gebieden met daarin bijvoorbeeld ruis. Het was die dag lekker zonnig en we konden gewoon met iso 100 werken, en dat levert niet echt veel ruis op. Maar niet getreurd, ik fotografeer regelmatig in omstandigheden dat het heel wat donkerder is en dat het iso van mijn camera wel hoger staat. Bijvoorbeeld voetbal.
Dit is een foto, gemaakt op iso 2000, van RKC Waalwijk uit bij NAC Breda. Het was die dag redelijk regenachtig geweest en er hing nog veel vocht in het stadion. Dat is aan de fletse achtergrond ook wel te zien. Die achtergrond heeft ook wel behoorlijk wat ruis mag ik u melden. Normaal is iso 2000 geen probleem. Maar dan meot je wel correct belichten. En als ik de achtergrond correct zou belichten, dan zijn de spelers en het gras te ver overbelicht. Dus de achtergrond blijft donker. Om even te laten zien hoe veel ruis er in de achtergrond zit; hieronder een 1:1 uitsnede van een stukje achtergrond uit de foto.
Je ziet dat er behoorlijk wat spikkels inzitten. Dat wil ik niet meeverscherpen natuurlijk, dat zou er de foto niet beter opmaken. Ik laat het je even zien als ik met mijn standaardwaarden van amount: 300% en radius: 0,3 pixels en geen threshold verscherp.
Je verscherpt op dat moment alles. Dus ook de ruis in de achtergrond. Weer datzelfde detail van de achtergrond maar deze keer verscherpd:
Dat ziet er dus niet echt fraai uit. Zeker niet als je naar de complete foto kijkt. Maar daar is dus wel iets tegen te doen. Namelijk met de Threshold-slider. Met die waarde van Threshold kun je dus bepalen waar de ondergrens ligt. Dit betekent dat pixels die vrijwel dezelfde waarde hebben, niet meeversterkt worden. Dit is vooral bruikbaar bij gebiede waarin je bijvoorbeeld ruis hebt.
Er is niet echt een standaard instelling die je kunt gebruiken, dus hier heb je je oogjes nodig. Je moet het namelijk zien. Wanneer ik kies voor de volgende waarden in het filter; Amount: 300% / Radius: 0,3px / Threshold: 6 dan krijg ik het volgende.
Als je nu weer naar dat stukje in de achtergrond gaat kijken, dan zul je zien dat daar nauwelijks iets gebeurd is.
Maar in de speler ien zeker de bal is het wel duidelijk te zien. Zo zie je dat je met Threshold een bepaalde drempel ingesteld kan worden waarmee bepaalde delen die redelijk egaal dienen te blijven, niet mee doen met de verscherping.
Zoals ik bij de tutorial voor Curves al uitlegde; ik kies voor non-destructieve filters als ze er zijn. Helaas is dat in het geval van verscherpen niet. Deze filters moeten allemaal echt op de layer worden toegepast en kunnen er niet overheen gelegd worden met een aanpassingslaag.
Maar er is natuurlijk altijd de mogelijkheid om je afbeelding naar een nieuwe laag te kopiëren en dan de verscherping op die nieuwe laag toe te passen. Als je niet tevreden bent, dan kun je later altijd nog de laag weggooien.